คำว่า Narcissist หรือ คนหลงตัวเองแบบเป็นพิษ ไม่ได้หมายถึงคนที่รักตัวเองธรรมดา แต่คือรูปแบบบุคลิกภาพที่มักต้องการการยอมรับสูงมาก จนขาดความเห็นอกเห็นใจผู้อื่น และมักทำให้ความสัมพันธ์รอบตัวปั่นป่วนโดยไม่รู้ตัว🤯 การต้องอยู่ใกล้คนประเภทนี้อาจทำให้เรารู้สึกเหนื่อย สับสน หรือเสียความมั่นใจง่าย ยิ่งถ้ากับคนที่สนิทด้วยแล้วนั้นยิ่งยากจะรับมือ แต่ก็ใช่ว่าจะไม่มีวิธีที่เราจะสามารถอยู่ใกล้คนประเภทนี้โดยไม่ให้หัวใจพังได้นะคะ 💡 Narcissist คืออะไร? แม้คำว่า Narcissist จะถูกพบบ่อยในโลกโซเชียล แต่หลายคนยังสับสนว่าจริงๆแล้วพฤติกรรมแบบไหนถึงเข้าข่ายการ “หลงตัวเองแบบเป็นพิษ” กันแน่ เพราะความมั่นใจในตัวเองไม่ใช่เรื่องผิด แต่สำหรับคนที่มีลักษณะแบบ Narcissist นั้น ความต้องการได้รับการยอมรับหรือการชื่นชมจะ “มากผิดปกติ” และกลายเป็นพลังที่ผลักดันให้เขาแสดงพฤติกรรมที่กระทบใจคนรอบข้างโดยไม่รู้ตัว คนกลุ่มนี้มักมองตัวเองเป็นศูนย์กลาง ความรู้สึกของตัวเองสำคัญที่สุด และเมื่อรู้สึกถูกท้าทายหรือถูกตั้งคำถาม ก็มักตอบสนองด้วยอารมณ์ปะทุหรือการควบคุม เพื่อปกป้องภาพลักษณ์ของตนเองไว้ ดังนั้น แม้พวกเขาอาจไม่เจตนาร้าย แต่การอยู่ใกล้ Narcissist อาจทำให้เรารู้สึก “เหนื่อยล้า หวั่นใจ หรือไม่เป็นตัวเอง” ได้ง่ายมากค่ะ โดยคนประเภท Narcissist หรือคนที่มีความ หลงตัวเอง ที่มากจนเกินไปมักมีพฤติกรรมดังนี้ ต้องการคำชื่นชมสูง มองตัวเองเป็นศูนย์กลาง รับคำวิจารณ์ไม่ได้ ขาดความเข้าใจความรู้สึกของคนอื่น ใช้ “การควบคุม” คนอื่นเพื่อให้ตัวเองรู้สึกมีคุณค่า ไม่ใช่ทุกคนที่มั่นใจในตัวเองจะเป็น Narcissist แต่ Narcissist มักทำให้คนรอบตัว “รู้สึกโดนดูดพลัง” มากกว่าเติมพลังนั่นเองค่ะ 🚩 สัญญาณที่บอกว่าคนใกล้ตัวอาจเป็น Narcissist แม้คนเราจะมีวันที่อารมณ์ไม่ดีหรือเผลอคิดถึงตัวเองเป็นหลักอยู่บ้าง แต่สำหรับคนที่มีลักษณะแบบ Narcissist พฤติกรรมบางอย่างจะเกิดขึ้นซ้ำๆ จนเริ่มกระทบความรู้สึกและความมั่นใจของคนใกล้ตัวโดยตรง หลายครั้งเราอาจรู้สึกสับสนว่า “นี่เราคิดมากไปเองหรือเปล่า?” หรือ “ทำไมคุยกันทีไร เราถึงรู้สึกผิดตลอดเวลาเลยนะ?” เพื่อช่วยให้สังเกตได้ง่ายขึ้นว่าสัมพันธ์ของคุณกำลังเผชิญพฤติกรรมแบบ Narcissist หรือไม่ ลองเช็กสัญญาณต่อไปนี้ค่ะ 1) ชอบเล่าเรื่องตัวเองและต้องการคำชมเสมอบทสนทนาส่วนใหญ่จะวนอยู่ที่เรื่องของเขาแทบตลอดเวลา และมักต้องการให้คุณชื่นชม สนใจ มีความ entitled ว่าควรได้รับการปฏิบัติแบบพิเศษ หรือผู้คนต้องประทับใจในสิ่งที่เขาทำอยู่เสมอ หากไม่ได้รับความสนใจมากพอ เขาอาจรู้สึกขัดใจหรือหงุดหงิดง่าย 2) รับคำติหรือข้อเสนอแนะไม่ได้เลยเมื่อถูกตักเตือน หรือวิจารณ์แม้เพียงเล็กน้อย Narcissist มักมีปฏิกิริยารุนแรง เช่น โกรธ เงียบใส่ ตัดพ้อ หรือโต้กลับทันที บทสนทนามักเต็มไปด้วยอารมณ์ ทำให้คุณต้องระมัดระวังทุกคำพูดอยู่เสมอ 3) ใช้ “ความผิด” เป็นเครื่องมือควบคุมทำให้คุณรู้สึกว่าปัญหาทุกอย่างเป็นความผิดของคุณเสมอ ไม่ว่าจะเกิดอะไรขึ้น เขาจะหาวิธีโยนความรับผิดชอบมาให้คุณจนคุณเริ่มสงสัยในตัวเอง สิ่งนี้คือรูปแบบหนึ่งของ gaslighting ซึ่งทำให้คุณรู้สึกสับสน ไม่มั่นใจ และต้องพยายามเอาใจเขาตลอดเวลาเพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาสมอ และแน่นอนว่าคนประเภทนี้มักไม่ขอโทษอย่างจริงใจ 4) ขาดความเห็นอกเห็นใจเวลาคุณเหนื่อย เศร้า หรือมีปัญหา เขามักทำเหมือนไม่ใช่เรื่องสำคัญ หรือรีบเปลี่ยนประเด็นกลับไปพูดถึงตัวเองทันที ทำให้คุณรู้สึกเหมือนอารมณ์ของคุณ “ไม่มีพื้นที่” อยู่ในความสัมพันธ์นี้เลย 5) ทำดีเพื่อผลประโยชน์ ไม่ใช่ความหวังดีจริงๆบางครั้งคุณอาจได้รับคำพูดหวานๆหรือการดูแลที่ดีเป็นพิเศษ แต่จะเกิดขึ้นเฉพาะวันที่เขาต้องการบางอย่างจากคุณเท่านั้น พฤติกรรมนี้เป็นสัญญาณชัดเจนว่าความหวังดีของเขาอาจแลกมาด้วยผลประโยชน์ที่เขาคาดหวัง 6) มีเสน่ห์ในช่วงแรก แต่ค่อยๆ ทำให้คุณรู้สึกด้อยค่าตอนเริ่มต้นความสัมพันธ์กับ Narcissist มักเต็มไปด้วยความใส่ใจ น่ารัก และทำให้คุณรู้สึกพิเศษมากๆ แต่เมื่อเขามั่นใจว่าคุณมีความ “ผูกพัน” มากพอ ทุกอย่างจะเริ่มเปลี่ยน ด้วยคำพูดที่แรงขึ้น การวิจารณ์มีมากขึ้น และคุณอาจเริ่มรู้สึกไม่มั่นใจในตัวเอง ไม่กล้าคิด ไม่กล้าตัดสินใจในแบบที่เคยเป็น หากคุณนับนิ้วได้หลายข้อจากข้างต้นนี้ เป็นไปได้ว่าคุณกำลังอยู่ใกล้ Narcissist แบบไม่รู้ตัวค่ะ 🫂 วิธีอยู่ใกล้ Narcissist แบบหัวใจไม่เจ็บ การต้องอยู่ใกล้คนที่มีลักษณะ Narcissist ไม่ว่าจะเป็น คนรักหรือแม้แต่เพื่อนสนิทนั้น ไม่ได้หมายความว่าคุณต้องทนทุกอย่าง หรือปล่อยให้ตัวเองหมดพลังไปเรื่อยๆ นะคะ เพราะคนประเภทนี้มักดึงพลังใจจากคนรอบตัวแบบไม่รู้ตัว และทำให้คุณเริ่มสงสัยคุณค่าของตัวเองได้ง่ายมาก  แต่คุณสามารถปกป้องหัวใจตัวเองได้  โดยไม่ต้องเปลี่ยนเขา ไม่ต้องฝืนตัวเอง และไม่ต้องรู้สึกผิด ต่อไปนี้คือวิธีที่ช่วยให้คุณอยู่ใกล้ Narcissist อย่างมีสติ และยังรักษาความมั่นคงของใจตัวเองไว้ได้อีกด้วย 1) ตั้ง “ขอบเขต” ให้ชัดเจน Narcissist มักก้าวล้ำเส้นของคนอื่นโดยไม่รู้ตัว เช่น ควบคุมเวลา อารมณ์ หรือการตัดสินใจของคนอื่น การที่ต้องอยู่กับคนประเภทนี้นั้น การตั้งขอบเขตจึงสำคัญมาก เช่น “ถ้าเรายังคุยดีๆตอนนี้ไม่ได้ งั้นค่อยคุยกันนะ” การตั้งขอบเขตไม่ใช่การด้อยค่าใคร แต่เป็นอีกวิธีการรักษาความปลอดภัยทางใจของคุณเอง 2) อย่าเก็บคำพูดของเขาไว้ทั้งหมด คำพูดของ Narcissist มักรุนแรงเพราะเขาเอง “รับมือกับความไม่มั่นคงภายในจิตใจไม่ได้” ไม่ใช่เพราะคุณไม่ดีพอ สิ่งสำคัญคือแยกระหว่าง “ความจริง” กับ “ความรู้สึกของเขา” อย่าให้คำพูดตอนอารมณ์ขึ้นลงมาทำร้ายตัวเองเลยนะคะ 3) ไม่ต้องพยายามเปลี่ยนเขา การพยายามเปลี่ยน Narcissist เหมือนพยายามวิ่งบนลู่วิ่ง เหนื่อย แต่ไม่ไปไหน บุคลิกนี้เกิดจากรากลึกทางจิตใจและใช้เวลานานมากกว่าจะเปลี่ยน การคาดหวังให้เขาเป็นอีกคนที่ดีขึ้น อาจทำให้คุณเจ็บกว่าที่คิดไว้ซะอีก สิ่งที่ทำได้จริงและดีที่สุดคือ “การจัดการระยะห่าง” และปกป้องพลังใจของตัวเอง 4) โฟกัสที่พฤติกรรม ไม่ใช่อารมณ์ของเขา Narcissist มักใช้อารมณ์เป็นตัวควบคุม คุณอาจพบว่าเขาผิดหวัง โกรธ เงียบใส่ หรือกลับมาดีเฉพาะตอนที่เขาต้องการบางอย่าง เพราะฉะนั้นให้ดูที่ “การกระทำ” ไม่ใช่อารมณ์ในตอนนั้น เช่น เขาทำตามที่พูดได้ไหม? เขาแสดงความรับผิดชอบต่อสิ่งที่ทำได้ไหม? สิ่งเหล่านี้เป็นตัวบอกความสัมพันธ์ได้ชัดเจนที่สุดค่ะ 5) ให้เวลาอยู่กับตัวเองเพื่อฟื้นพลัง การอยู่ใกล้ Narcissist อาจทำให้คุณหมดแรงใจได้ง่ายมาก เพราะต้องประมวลอารมณ์หลายอย่างพร้อมกัน การพักเป็นเรื่องจำเป็น และมันไม่ใช่ความอ่อนแอ ลองหากิจกรรมที่ช่วยปลอบใจตัวเอง เช่น ฟังเพลง เดินเล่น อาบน้ำอุ่น ทำความสะอาด หรือใช้เวลาอยู่กับสัตว์เลี้ยง เพื่อดึงใจกลับมาที่ตัวคุณเอง 6) พูดคุยกับคนที่ไว้ใจได้ เมื่ออยู่ใกล้ Narcissist นานๆ คุณอาจเริ่มสงสัยในความคิดของตัวเอง การได้คุยกับเพื่อน ครอบครัว หรือผู้เชี่ยวชาญ ช่วยให้คุณมองเห็นสถานการณ์ชัดขึ้น แค่มีใครสักคนที่ฟังคุณโดยไม่ตัดสิน ก็ช่วยให้ใจคุณเบาลงได้มากค่ะ 7) ย้ำกับตัวเองเสมอว่า “ฉันมีคุณค่าเสมอ” Narcissist บางคนอาจทำให้คุณรู้สึกด้อยค่า หรือคิดว่าต้องทำทุกอย่างให้ดีขึ้นเพื่อให้เขาพอใจ เพื่อรักษาบรรยากาศ หรือเพื่อให้ความสัมพันธ์ยังไปกันได้ แต่ความจริงคือ ทุกคนมีคุณค่าโดยไม่ต้องพิสูจน์อะไรกับใคร อย่าลืมว่าหัวใจคุณก็ควรได้รับความรักจาก “ตัวคุณเอง” ก่อนเสมอเช่นกัน 💌 การพักใจและโฟกัสสิ่งที่ทำให้ชีวิตเบาขึ้น การสังเกตความสัมพันธ์ที่เรามีอยู่คือพื้นฐานสำคัญของการดูแลหัวใจค่ะ เพราะเมื่อเราอยู่ใกล้อะไรที่ “เป็นพิษ” นานเกินไป มันจะค่อย ๆ กัดกินความมั่นใจ ทำให้เราสงสัยตัวเอง และทำให้เราพยายามอย่างหนักเพื่อรักษาความสัมพันธ์ที่ทำให้ใจเราเจ็บซ้ำๆ การมีเพื่อน คนรัก หรือคนใกล้ชิดที่มีลักษณะ Narcissist มักแลกมาด้วยสุขภาพจิตของเราอย่างมหาศาล และอย่าลืมนะคะว่าสุขภาพใจสำคัญที่สุดเสมอ คนที่รักเราในแบบที่เราเป็นจะไม่ทำให้เราสับสนกับ “คุณค่าของตัวเอง” และจะไม่ทำให้เรารู้สึกว่าต้องตัวเล็กลงเพื่อแลกกับการอยู่ให้ได้ในความสัมพันธ์นั้นค่ะ ถ้าวันไหนหัวใจล้า ลองให้ตัวเองได้พัก และเว้นระยะจากคนประเภทนี้บ้าง เพื่อโฟกัสสิ่งที่ทำให้ชีวิตเบาขึ้น เช่น การออกไปเที่ยว พูดคุยกับคนที่ไว้ใจ สบายใจที่จะเล่าอะไรให้ฟังโดยไม่ถูกตัดสิน ฟังเพลงหรือดูหนังที่ชอบ กินอาหารอร่อยๆ หรือแม้แต่กอดน้องหมา น้องแมวที่บ้านและการอยู่ในบ้านที่สะอาดก็เป็นอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่จะช่วยให้ใจได้พักจริงๆ หากวันไหนเหนื่อยล้าจนหมดแรง แต่ยังอยากให้บ้านสะอาดเรียบร้อย ลองใช้บริการแม่บ้านออนไลน์ที่ช่วยแบ่งเบางานบ้าน เพื่อให้หัวใจได้พักใจอย่างเต็มที่🩵 เกี่ยวกับผู้เขียน Phantira O.